กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ร่วมมือกับกรมควบคุมโรค กรมการแพทย์ สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข องค์การอนามัยโลก สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ สมาคมปราบวัณโรคแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ สมาคมอุรเวชช์แห่งประเทศไทย มูลนิธิวิจัยวัณโรคและโรคเอดส์ มูลนิธิรักษ์ไทย มูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทย มหาวิทยาลัยต่างๆและสำนักอนามัยกรุงเทพมหานคร ซึ่งมีบทบาทสำคัญต่อการวิจัย พัฒนา วินิจฉัย ป้องกัน และรักษาวัณโรค โดยร่วมกันกำหนดแนวทางในการจัดทำแผนวิจัยวัณโรคระดับชาติ เพื่อให้สอดคล้องกับเป้าหมายในการยุติวัณโรคขององค์การอนามัยโลกภายในปี 2564
ศ.คลินิกเกียรติคุณ นายแพทย์ปิยะสกล สกลสัตยาทร รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข กล่าวว่า วัณโรคเป็นโรคติดเชื้อที่มีผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของประชากรโลกเป็นอย่างมาก โดยประมาณหนึ่งในสามมีประชากรติดเชื้อวัณโรค แม้จะมีการให้วัคซีนสำหรับป้องกันการติดเชื้อมากว่า 100 ปีแต่วัคซีนดังกล่าวกลับไม่สามารถควบคุมสถานการณ์การติดเชื้อวัณโรคได้ จากการสำรวจโดยองค์การอนามัยโลกในปี ค.ศ.2012 พบว่ามีผู้ติดเชื้อวัณโรคใหม่เพิ่มขึ้นถึง 8.6 ล้านราย และประมาณ 2.5 ล้านรายมาจากทวีปเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีผู้เสียชีวิตจากการติดเชื้อวัณโรคประมาณ 1.3 ล้านราย ซึ่งวัณโรคมักเป็นปัญหาของประเทศที่กำลังพัฒนา เนื่องจากการควบคุมรักษายังไม่เข้มข้นและครอบคลุมเท่ากับประเทศที่พัฒนาแล้ว สำหรับประเทศไทยกระทรวงสาธารณสุขได้กำหนดเป้าหมายลดอัตราการเกิดของวัณโรคลงร้อยละ 12 ต่อปี จาก 171 ต่อประชากรแสนคน ในปี 2557 ให้เหลือ 88 ต่อประชากรแสนคน เมื่อสิ้นปี 2564 ซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายยุติวัณโรคขององค์การอนามัยโลกนโยบายเร่งรัด โดยต้องปรับปรุงระบบการค้นหาผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ให้รวดเร็วและครอบคลุม ตัดวงจรระบาด และต้องมีแผนยุทธศาสตร์วัณโรคระดับชาติ พ.ศ.2560–2564 เพื่อเสนอขอความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรี
นายแพทย์สุขุม กาญจนพิมาย อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กล่าวเพิ่มเติมว่า กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ มีภารกิจในการศึกษาและวิจัยการพัฒนานวัตกรรมการป้องกันและรักษาวัณโรค จึงได้ร่วมมือระหว่างหน่วยงานในประเทศที่มีบทบาทสำคัญต่อการวิจัย พัฒนา วินิจฉัย ป้องกัน และรักษาวัณโรค ได้แก่ กรมควบคุมโรค กรมการแพทย์ และมหาวิทยาลัยต่างๆ จึงได้มีการประชุมหารือ เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปในแนวทางเดียวกัน รวมทั้งทบทวนและประเมินกิจกรรมการควบคุมวัณโรคผ่านโครงการวิจัย ทำให้ทราบถึงปัญหา จุดอ่อน จุดแข็ง และสิ่งที่จำเป็นสำหรับปรับปรุงในการพัฒนาแผนงานวิจัยวัณโรคระดับชาติ และสามารถจัดทำแผนงานวิจัยด้านวัณโรคระดับชาติเป้าหมายระยะ 1 ปี และ 5 ปี ได้สำเร็จ
ที่ผ่านมากรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ มีความร่วมมือกับมหาวิทยาลัยโตเกียวในการวิจัยด้านวัณโรค และได้รับการสนับสนุนการวิจัยจาก Japan International Cooperation Agency (JICA) ประเทศไทย และ Japan Agency for Medical Research and Development (AMED) จนได้พัฒนานวัตกรรมใหม่ที่สามารถนำมาใช้ประกอบการวินิจฉัยและรักษาวัณโรค ประกอบไปด้วย การตรวจเลือดเพื่อประเมินการแสดงออกของยีนที่ช่วยในการวินิจฉัยการติดเชื้อวัณโรค การถอดรหัสพันธุกรรมของเชื้อวัณโรคเพื่อการประเมินภาวะดื้อต่อยาต้านวัณโรค วิธีตรวจระดับยาต้านวัณโรคเพื่อประเมินขนาดยาต้านวัณโรคให้เหมาะสม และ การตรวจพันธุกรรมเพื่อปรับขนาดยาต้านวัณโรคให้เหมาะสมกับลักษณะพันธุกรรมทำให้การวินิจฉัยโรคได้รวดเร็วขึ้น สามารถเลือกใช้ยาและปรับขนาดยาต้านวัณโรคให้เหมาะสม ส่งผลให้ประสิทธิภาพการรักษาดีขึ้น และลดการเกิดผลข้างเคียงจากยาต้านวัณโรค
