กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข ยกระดับคุณภาพวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์สมุนไพรให้ได้มาตรฐานสากล เพื่อเป็นการตอบสนองนโยบายรัฐบาลในการส่งเสริมอุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์สมุนไพรไทยให้สามารถพึ่งตนเองได้ในด้านยาลดการนำเข้ายาแผนปัจจุบัน และสนับสนุนการส่งออกผลิตภัณฑ์สมุนไพรไทย สร้างความมั่นใจให้กับประชาชนผู้ใช้ผลิตภัณฑ์
นายแพทย์สุขุม กาญจนพิมาย อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กล่าวว่า กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์มีหน้าที่รับผิดชอบโดยตรงเกี่ยวกับสมุนไพรตั้งแต่ต้นทาง กลางทาง และ ปลายทาง ครบวงจร เริ่มตั้งแต่การปลูก ศึกษาวิจัย ผลิตผลิตภัณฑ์ จัดทำมาตรฐานสากลควบคุมคุณภาพ ส่งเสริม OTOP และ SME โดยกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์มีสวนสมุนไพร 3 แห่ง ที่จังหวัดระยอง จันทบุรี และเชียงใหม่ใช้เป็นที่ศึกษาวิจัยการปลูกและผลิตวัตถุดิบ เพื่อการศึกษาวิจัยสาขาต่างๆ เป็นแหล่งรวบรวม และอนุรักษ์พันธุ์พืชสมุนไพร เผยแพร่ความรู้ ด้านการขยายพันธุ์ และการปลูกพืชสมุนไพร ตลอดจนผลิตกล้าไม้ เพื่อสนับสนุนการปลูกพืชสมุนไพร รวมทั้งการถ่ายทอดเทคโนโลยีต่อเกษตรกรผู้สนใจ นอกจากนี้ยังมีการศึกษา วิจัยทางเภสัชวิทยาและความเป็นพิษของสมุนไพรต่างๆ เก็บรวบรวมไว้ที่พิพิธภัณฑ์พืชกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ซึ่งเป็นหนึ่งในพิพิธภัณฑ์ระดับนานาชาติ เพียง 14 แห่งใน ประเทศไทย ที่มีรหัสพิพิธภัณฑ์พืช คือ DMSC ตรวจระบุชื่อชนิดตามหลักอนุกรมวิธานพืช เพื่อให้ทราบชื่อพฤกษศาสตร์ที่ถูกต้อง และมีโรงงานต้นแบบผลิตผลิตภัณฑ์สมุนไพร ศึกษาวิจัย และพัฒนาองค์ความรู้ด้านเทคโนโลยีการผลิตผลิตภัณฑ์สุขภาพจากสมุนไพรเพื่อใช้เป็นยา ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร และเครื่องสำอาง เช่น สบู่สมุนไพร รวมถึงการทดลองขยายขนาดการผลิตผลิตภัณฑ์สมุนไพรที่ผ่านการวิจัยด้านสรรพคุณ และความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการ เพื่อเป็นแนวทางในการถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตสู่ระดับอุตสาหกรรมเชิงพาณิชย์ และใช้ในการทดลองทางคลินิก เช่น โครงการความร่วมมือ กับองค์การเภสัชกรรมผลิตยาแคปซูลสารสกัดเถาวัลย์เปรียงสำหรับแก้ปวดข้อ
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์เป็นห้องปฏิบัติการอ้างอิงในการประเมินคุณภาพสมุนไพรทั้งภาครัฐและเอกชน นอกจากนี้ยังได้จัดทำตำราเกี่ยวกับข้อกำหนดมาตรฐานสมุนไพรในระดับสากล ได้แก่ ตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย (Thai Herbal Pharmacopoeia) เพื่อการศึกษาวิจัยและเพื่อเป็นตำราอ้างอิงด้านมาตรฐานที่สำคัญทั้งวัตถุดิบ สารสกัด และผลิตภัณฑ์ ในการสนับสนุนการส่งออกสมุนไพรที่มีมูลค่ากว่าสองแสนล้านบาท อีกทั้งใช้สำหรับเป็นคู่มือในการตรวจคุณภาพสมุนไพร ที่มีการปนเปื้อนโลหะหนักหรือเชื้อเกินมาตรฐานปนปลอมสมุนไพรชนิดอื่นด้วย หรือคัดสมุนไพรที่ต่ำกว่ามาตรฐานตามข้อกำหนดออก เนื่องจากไม่เหมาะสำหรับใช้ผลิตยา
“นอกจากสมุนไพรที่ใช้เป็นยาแล้ว กรมฯยังมีการควบคุมคุณภาพของเครื่องสำอางที่มีสมุนไพรเป็นส่วนผสมอีกด้วยเช่นผลิตภัณฑ์เครื่องสำอาง กลุ่มสปาที่มักมีการปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรคซึ่งอาจทำให้เกิดอันตรายต่อผู้ใช้ได้ นอกจากนี้ยังมีการถ่ายทอดเทคโนโลยีเพื่อสนับสนุน OTOP และ SME สนับสนุนนโยบายประชารัฐ อีกด้วย และเมื่อเร็วๆนี้ได้ถ่ายทอดองค์ความรู้ ด้านวิทยาศาสตร์การแพทย์ให้กลุ่มแปรรูปสมุนไพร บ้านตม อำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี ต่อยอดผลิตภัณฑ์ข้าวหอมมะลิ 105 พันธุ์พื้นถิ่นของจังหวัดชลบุรีและฉะเชิงเทรา เป็นผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางที่ได้มาตรฐานจนสามารถส่งออกไปประเทศเพื่อนบ้านเพิ่มรายได้แก่ชุมชนมากกว่าเดิมถึง 4 เท่า” นายแพทย์สุขุม กล่าวทิ้งท้าย
