โรคมือเท้าปากเกิดจากเชื้อไวรัสในกลุ่มเอนเทอโร ติดเชื้อได้โดยการสัมผัส สิ่งของที่เปื้อน น้ำจากแผลตุ่มพองหรืออุจจาระของผู้ป่วย หรือติดต่อจากการ ไอ จามรดกัน มักพบผู้ป่วยในกลุ่มเด็กเล็กอายุต่ำกว่า 5 ปี เป็นโรคที่พบ อยู่เป็นประจำถิ่นในบ้านเราและมีการแพร่ระบาดเป็นครั้งคราวในสถานรับเลี้ยงเด็ก โรงเรียนชั้นอนุบาล และโรงเรียนชั้นประถม ซึ่งมีอาการไม่รุนแรง ผู้ป่วยจะมีอาการเป็นไข้ เป็นแผลในปาก มีตุ่มน้ำใส ตามฝ่ามือ ฝ่าเท้า และลำตัว ในรายที่มีอาการไม่รุนแรงมักจะหายได้เองภายใน 7- 10 วัน แต่ในรายที่มีอาการรุนแรง อาจมีอาการแทรกซ้อนทางระบบประสาทและสมอง เช่น ปอดบวมน้ำ สมองอักเสบ หัวใจวาย อาจทำให้เสียชีวิตได้ โดยเฉพาะในรายที่ติดเชื้อไวรัส เอนเทอโร 71 (EV71) ซึ่งโรคนี้ไม่มียารักษา จะรักษาตามอาการ ถ้ามีอาการ แทรกซ้อน เช่น ไข้สูง ซึม อาเจียน หอบ ต้องรีบนำผู้ป่วยไปรับการรักษาที่โรงพยาบาลในทันที
????เนื่องจากผู้ป่วยโรคมือเท้าปากในประเทศไทย มีอาการที่ไม่รุนแรงมาก ผู้ปกครองสามารถเฝ้าระวังและดูแลอาการอยู่ที่บ้านได้ สำหรับวิธีป้องกันการติดเชื้อเบื้องต้น คือ การดูแลรักษาสุขอนามัยที่ดี กินร้อน ช้อนกลาง ล้างมือ และเน้นการล้างมือด้วยสบู่ทุกครั้ง ก่อนรับประทานอาหารและหลังขับถ่ายหรือเปลี่ยนผ้าอ้อมให้เด็ก ทำความสะอาดของเล่นและสิ่งแวดล้อม หากพบเด็กที่ติดเชื้อ ให้ทำการแยกออกจากเด็กคนอื่นๆทันที ส่วนวัคซีนป้องกันไวรัสเอนเทอโร 71 นั้นได้มีการผลิตเพื่อใช้แล้ว โดยประเทศจีนเป็นประเทศแรกที่ได้นำวัคซีนมาใช้ในการป้องกันโรคในประเทศสำหรับประเทศไทยได้มีการอนุญาตให้ใช้วัคซีนป้องกันไวรัสเอนเทอโร 71 เป็นครั้งแรกเมื่อปี 2565 ซึ่งเป็นวัคซีนที่พัฒนาโดย Institute of Medical Biology Chinese Academy of Medical Sciences (IMBCAMS) ประเทศจีน
????สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ให้บริการตรวจวินิจฉัยการติดเชื้อไวรัสเอนเทอโร ด้วยเทคนิคการตรวจ 3 ชนิด ซึ่งได้รับการรับรองมาตรฐาน ISO 15189 : 2012 ประกอบด้วยการตรวจหาระดับภูมิคุ้มกันจากเชื้อไวรัสก่อโรคมือเท้าปาก ด้วยวิธี Micro Neutralization ในเซรั่มของผู้ป่วย การตรวจแยกเชื้อในเซลล์เพาะเลี้ยง และการตรวจหาสารพันธุกรรมของเชื้อไวรัส ก่อโรคมือเท้าปาก ด้วยวิธี Reverse Transcriptase Polymerase chain reaction (RT-PCR) ซึ่งเป็นวิธีที่มีความแม่นยำและรวดเร็ว สามารถรายงานผลได้ภายใน 2 วัน โดยที่กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ จะมีการรับตัวอย่างสิ่งส่งตรวจ เช่น อุจจาระ สวอบคอ สวอบแผล สวอบโพรงจมูก น้ำไขสันหลัง และเซรั่ม ที่ส่งมาจากสถานพยาบาล เพื่อเป็นการยืนยันและทราบผลได้แน่ชัดยิ่งขึ้น สถานพยาบาลสามารถดูรายละเอียดการเก็บ การนำส่งตัวอย่างและแบบฟอร์มในการส่งตัวอย่าง ได้จาก website สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข http://nih.dmsc.moph.go.th/index.php หรือสอบถามรายละเอียดได้ที่ศูนย์ประสานงานการตรวจวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข โทร. 02589 9850-7 ต่อ 99248, 99614
