????วัคซีน (Vaccine) เป็นชีววัตถุหรือแอนติเจนที่ผลิตจากสิ่งมีชีวิตโดยกระบวนการเพาะเลี้ยง จุลินทรียหรือเซลล์ชั้นสูง (eukaryotic cells) หรือส่วนของเชื้อโรคหรือพิษของเชื้อโรคที่ถูกทำให้ไม่สามารถก่อโรคได้ เเต่ยังคงกระตุ้นให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกัน คือแอนติบอดีได้ เมื่อร่างกายได้รับวัคซีนไม่ว่าจะเป็นการฉีด รับประทาน หรือการฉีดพ่นเข้าทางจมูก
โดยวัคซีนสามารถแยกประเภทตามการผลิตได้ดังนี้
1. วัคซีนเชื้อตาย (inactivated vaccine /killed vaccine) หมายถึงวัคซีนที่ผลิตขึ้นโดยใช้เชื้อโรคทั้งตัว (whole cell) ที่ตายแล้ว ได้แก่ วัคซีนไอกรนชนิดทั้งเซลล์ วัคซีนตับอักเสบเอ วัคซีนอหิวาตกโรคชนิดฉีด วัคซีนพิษสุนัขบ้า และวัคซีนไข้สมองอักเสบเจอีชนิดเชื้อตาย วัคซีนโปลิโอชนิดฉีด เป็นต้น
2. วัคซีนเชื้อเป็นอ่อนฤทธิ์ (live attenuated vaccine) หมายถึงวัคซีนที่ผลิตขึ้นโดยใช้เชื้อโรคมาทำให้อ่อนฤทธิ์ลงจนไม่สามารถทำให้เกิดโรค แต่เพียงพอที่จะกระตุ้นภูมิคุ้มกันของร่างกายได้ วัคซีนในกลุ่มนี้ได้แก่ วัคซีนโปลิโอชนิดกิน วัคซีนรวมหัด-หัดเยอรมัน-คางทูม วัคซีนอีสุกอีใส วัคซีนวัณโรค วัคซีนไทฟอยด์ชนิดรับประทาน วัคซีนโรต้า วัคซีนไข้หวัดใหญ่ชนิดพ่นจมูก เป็นต้น
3. วัคซีนประเภทท็อกซอยด์ (toxoid) หมายถึงวัคซีนที่ผลิตโดยการนำพิษของจุลชีพที่เป็นส่วนสำคัญในการก่อโรคมาทำให้หมดฤทธิ์ แต่ยังสามารถกระตุ้นให้เกิดภูมิคุ้มกันโรคได้ ได้แก่วัคซีนคอตีบ และวัคซีนบาดทะยัก เป็นต้น
4. วัคซีน Recombinant vaccine ผลิตโดยอาศัย เทคนิคดีเอ็นเอสายผสมตามหลักวิศวพันธุศาสตร์ (recombinant ) ตัวอย่างวัคซีนในกลุ่มนี้ ได้แก่ วัคซีนตับอักเสบบี วัคซีนไอกรนชนิดไร้เซลล์ เป็นต้น
5. วัคซีนแบคทีเรียโพลีแซคคาไรด์ (Bacteria polysaccharide vaccines) ผลิตจากการสกัดเปลือกหุ้มเซลล์แบคทีเรียแล้วนำไปเข้าสูตรผลิตวัคซีนหรือนำไปเชื่อมกับ carrier protein ก่อนเข้าสูตรผลิตวัคซีนต่อไป ตัวอย่างวัคซีนในกลุ่มนี้ ได้แก่ วัคซีนโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากเชื้อฮิบ วัคซีนโรคปอดอักเสบ วัคซีนไทฟอยด์ชนิดฉีด และวัคซีนโรคกาฬหลังแอ่นเซลล์ เป็นต้น
6. วัคซีนชนิด Protein subunit ผลิตจากโปรตีนส่วนหนึ่งของเชื้อโรค (subunit) โดยอาศัย หลักวิศวพันธุศาสตร์ (recombinant ) ตัวอย่างวัคซีนในกลุ่มนี้ ได้แก่ วัคซีนไข้หวัดใหญ่ วัคซีนโควิด 19 เป็นต้น
7. วัคซีนที่ใช้ไวรัสเป็นพาหะ Viral Vector Vaccines ผลิตจากไวรัสที่ถูกทำให้อ่อนฤทธิ์หรือไม่สามารถแบ่งตัวได้อีก ตัดแต่งพันธุกรรมกับส่วนของเชื้อโรคที่ต้องการให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกัน เพื่อใช้เป็นพาหะเข้าไปในร่างกาย เป็นวัคซีนประเภทที่สามารถกระตุ้นภูมิคุ้มกันได้ดี เนื่องจากเลียนแบบการติดเชื้อที่ใกล้เคียงกับการติดเชื้อตามธรรมชาติ เช่น AstraZeneca Covid 19 vaccine
8. วัคซีนไวรัสชนิดสารพันธุกรรม mRNA/DNA vaccine ผลิตโดยใช้ DNA หรือ RNA ของชิ้นส่วน (โปรตีน) ที่กระตุ้นภูมิคุ้มกันของเชื้อ วัคซีนจะทำหน้าที่พา สารพันธุกรรม ของเชื้อเข้าเซลล์และกำกับให้เซลล์ผลิตสารสารพันธุกรรม กระตุ้นให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันหรือแอนติบอดีขึ้นมาต่อต้านเชื้อไวรัส เช่น Pfizer-BioNtech Covid 19 vaccine, Moderna Covid 19 vaccine
9. วัคซีนอนุภาคไวรัสเสมือน Virus-like particle (VLP) ผลิตโดยใช้เทคโนโลยีการสร้างโครงสร้างเลียนแบบอนุภาคไวรัสแต่ไม่มีสารพันธุกรรมของไวรัสบรรจุในโครงสร้างดังกล่าว เช่น วัคซีนป้องกันมะเร็งปากมดลูก
????ในส่วนของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ โดยสถาบันชีววัตถุ มีหน้าที่รับผิดชอบในการประกันคุณภาพผลิตภัณฑ์วัคซีนและชีววัตถุ ได้ดำเนินการตรวจสอบควบคุมคุณภาพ ประสิทธิภาพและความปลอดภัยของวัคซีนตามข้อกำหนดขององค์กรอนามัยโลก โดยมีการตรวจสอบข้อมูลกระบวนการการผลิตและการควบคุมคุณภาพในทุกขั้นตอนของการผลิต รวมถึงการตรวจวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการเพื่อการขึ้นทะเบียน และการรับรองรุ่นการผลิตก่อนออกจำหน่าย เพื่อให้ได้วัคซีนที่มีคุณภาพและความปลอดภัยสำหรับประชาชน นอกจากนี้ยังมีการตรวจสอบคุณภาพวัคซีนหลังจำหน่าย เพื่อเพิ่มความมั่นใจว่าวัคซีนนั้นยังคงคุณภาพ ความปลอดภัยและมีประสิทธิภาพที่ดี เมื่อถึงมือผู้บริโภค
✅รู้เเบบนี้เเล้วใครที่ยังไม่ได้ฉีด หรือไม่เคยฉีดวัคซีนป้องกันโรคเลย เเนะนำให้ไปฉีดกันนะครับ เพื่อเป็นการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันต่อโรคต่างๆให้แก่ร่างกาย ให้ปลอดภัยหายห่วงจากโรคภัยไข้เจ็บที่อาจมาสู่เราเเบบไม่ทันตั้งตัว ฉีดวัคซีนไว้เเล้วก็ถือเป็นความสบายใจไปอีกขั้น ซึ่งวัคซีนพื้นฐานที่จำเป็นสำหรับเด็กสามารถฉีดได้ตั้งเเต่เเรกเกิด เลยนะครับ
